Cách kết thúc cuộc trò chuyện một cách lịch sự, khéo léo

Ai cũng từng gặp cảnh này. Cuộc trò chuyện đã hết thú vị từ năm phút trước, nhưng chân bạn như dính chặt xuống sàn vì bỏ đi có vẻ bất lịch sự. Có thể đó là đồng nghiệp cứ than đi than lại một chuyện, người lạ ở bữa tiệc đã “bám” lấy bạn, hay một người họ hàng tốt bụng không nhận ra những câu trả lời cụt lủn của bạn là một tín hiệu. Bạn bị kẹt không phải vì thiếu kỹ năng giao tiếp. Bạn bị kẹt vì kết thúc một cuộc trò chuyện thực sự khó, và gần như chẳng ai dạy chúng ta cách làm điều đó cho khéo.

Tin tốt là: có những kỹ thuật rõ ràng, dễ áp dụng, giúp bạn rời khỏi bất kỳ cuộc trò chuyện nào mà không làm sứt mẻ quan hệ. Bài viết này giới thiệu năm kỹ thuật như vậy, giải thích khi nào cuộc gọi giả là phương án dự phòng phù hợp, và cho bạn những câu nói dùng được ngay cho từng tình huống.

Vì sao kết thúc một cuộc trò chuyện lại ngượng đến vậy

Một nghiên cứu năm 2021 đăng trên tạp chí PNAS của các nhà nghiên cứu tại Harvard cho thấy chỉ khoảng 2% cuộc trò chuyện kết thúc đúng vào lúc cả hai người thực sự muốn. Trong phần lớn trường hợp, ít nhất một người đã âm thầm mong được rời đi từ lâu trước người kia. Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện con người đoán rất kém thời điểm người đối diện muốn dừng lại, thường lệch đến vài phút.

Vì sao lại khó đến vậy? Vì cuộc trò chuyện vận hành bằng phép lịch sự. Bạn không muốn làm người kia buồn, nên cứ gật gù. Họ không muốn có vẻ nhàm chán, nên cứ nói tiếp. Cả hai mắc kẹt trong một vòng lặp mà chẳng ai chủ động chọn. Điều này thật ra khá nhẹ lòng: nếu ngay cả các nhà nghiên cứu cũng thấy bài toán phối hợp này gần như không thể giải ngay tại chỗ, bạn không nên tự trách mình khi thấy khó. Thay vào đó, hãy học vài cách rút lui đáng tin cậy và dùng chúng một cách có chủ ý.

Kỹ thuật hẹn nói tiếp

Hẹn nói tiếp là cách rút lui thân thiện nhất vì nó thay một cái kết bằng một sự khởi đầu. Thay vì khép lại cuộc trò chuyện, bạn tạm dừng nó và hứa sẽ tiếp tục sau.

Cách làm: ghi nhận điều người kia vừa nói, rồi bắc cầu sang một lần liên lạc trong tương lai. Ví dụ:

• “Mình rất muốn nghe nốt chuyện này. Trong tuần mình nhắn cho bạn để nói tiếp cho trọn nhé?”
• “Chuyện này lớn quá, đứng đây nói không hết được. Hôm nào mình đi cà phê rồi bàn kỹ nhé.”
• “Mình phải chạy rồi, bạn gửi mình cái link đó nhé, tối nay mình xem.”

Hẹn nói tiếp hiệu quả vì nó thể hiện sự trân trọng chứ không phải từ chối. Bạn đang cho người kia biết điều họ nói đủ quan trọng để xứng đáng có thêm thời gian, chỉ là không phải lúc này. Một lưu ý quan trọng: chỉ hứa những lần liên lạc mà bạn thực sự định giữ. Một câu “hôm nào gặp nhé” sáo rỗng không bao giờ thành hiện thực sẽ bào mòn lòng tin nhanh hơn một lời tạm biệt gọn gàng.

Chuyển hướng chân thành

Chuyển hướng hiệu quả nhất ở những buổi gặp mặt có nhiều người xung quanh. Thay vì bỏ người kia lại một mình, bạn “chuyển” họ sang ai đó hoặc điều gì khác để năng lượng cuộc trò chuyện được tiếp nối thay vì chững lại.

• Chuyển sang người khác: “Bạn phải kể chuyện này cho anh Tuấn nghe, anh ấy vừa hỏi về chuyện này đấy.” Dẫn họ qua, giới thiệu nhanh, rồi lặng lẽ rút lui một cách tự nhiên.
• Chuyển sang một việc: “Mình đi lấy thêm nước đây. Bạn có muốn mình lấy gì không?” Câu này cho bạn một lý do để di chuyển, và lời mời giúp không khí vẫn ấm áp.
• Chuyển sang chủ đề khác: “À nhắc mới nhớ, bạn xem khu trưng bày mới ở tầng dưới chưa? Đáng xem lắm.” Bạn hướng sự chú ý của họ sang chỗ mới, và tự do đi theo hướng khác.

Chuyển hướng đặc biệt hữu ích ở các bữa tiệc, hội thảo và sự kiện networking, nơi bỏ ai đó lại một mình có thể có vẻ phũ phàng. Để biết thêm về cách rời bữa tiệc, bài hướng dẫn cách về sớm khi đi tiệc có đầy đủ các bước.

Báo trước thời gian

Báo trước thời gian là một tín hiệu bằng lời cho người kia biết bạn sắp phải đi. Nó biến một lần rời đi đột ngột thành một lần rời đi có thể đoán trước, nên bớt bất lịch sự hơn rất nhiều.

Bí quyết là nói trước từ sớm. Hãy nói kiểu như “Mình còn khoảng năm phút nữa là phải đi” ở đầu hoặc giữa cuộc trò chuyện, chứ không phải lúc cuối cùng. Khi bạn báo trước từ sớm, việc bạn rời đi sẽ giống cái kết tự nhiên của một lần đếm ngược hơn là một cuộc tháo chạy bất ngờ.

Vài câu báo trước thời gian hữu ích:

• “Trước khi mình phải đi, mình muốn hỏi bạn về…” (định sẵn một chủ đề để khép lại)
• “Hôm nay mình hơi gấp, nhưng vui vì mình đã nói được chuyện này.”
• “Lát nữa mình phải đi rồi, nên mình nói phần quan trọng trước nhé.”

Cách này đặc biệt hiệu quả trong môi trường công sở. Đồng nghiệp tôn trọng một mốc kết thúc được báo trước hơn nhiều so với một lý do lí nhí, và nó thường giúp cả cuộc trò chuyện nhanh hơn vì người kia bắt đầu ưu tiên điều họ thực sự muốn nói. Nếu bạn cần những lý do hợp lý cho mốc thời gian đó, bài tổng hợp lý do để rời đi khéo léo có những lựa chọn đứng vững trước mọi ánh nhìn soi xét.

Thay đổi ngôn ngữ cơ thể

Đôi khi bạn chẳng cần lời nào. Ngôn ngữ cơ thể có thể nhẹ nhàng báo hiệu cuộc trò chuyện sắp kết thúc trước cả khi bạn mở lời chào tạm biệt.

Các nhà nghiên cứu về giao tiếp phi ngôn ngữ đã xác định vài tín hiệu kết thúc mà con người nhận ra theo bản năng, dù không gọi tên được:

• Xoay nửa người: hơi xoay người lệch khỏi người kia, về phía bạn định đi. Cách này khéo léo phá vỡ tư thế đối diện vốn báo hiệu “mình đang tập trung hoàn toàn”.
• Thu dọn đồ: cầm túi xách lên, cất điện thoại đi, kéo khóa áo khoác. Những động tác nhỏ này báo hiệu “mình chuẩn bị đi đây”.
• Dồn trọng tâm: chuyển trọng lượng cơ thể sang chân gần lối ra nhất. Rất tinh tế, nhưng não của người kia thường nhận ra điều đó trong vô thức.
• Liếc nhìn: một cái liếc nhanh, tự nhiên vào đồng hồ, điện thoại hay cửa ra vào. Không phải kiểu cố tình tỏ ra “chán quá”, chỉ là một cái nhìn thoáng qua cho thấy bạn để ý đến thời gian.

Thay đổi ngôn ngữ cơ thể hiệu quả nhất khi làm bước đệm cho lời chào. Bắt đầu các tín hiệu cơ thể ba mươi giây trước khi bạn định nói, và đến lúc bạn nói “mình phải đi rồi”, người kia đã ngầm nhận ra cuộc trò chuyện đang khép lại. Nhờ vậy lời chào nghe như một sự xác nhận chứ không hề đột ngột.

Nói thật để rời đi

Đôi khi cách đơn giản nhất lại là cách tốt nhất. Không chuyển hướng, không lý do, không hứa hẹn. Chỉ một câu nói ấm áp, thành thật rằng bạn cần phải đi.

Cách này hiệu quả hơn bạn nghĩ. Mấu chốt là giọng điệu: hãy nói với nụ cười và sự ấm áp thật lòng, chứ không phải vẻ mặt nhăn nhó áy náy. Vài ví dụ:

• “Nói chuyện với bạn vui thật đấy. Giờ mình về nhé.”
• “Gặp lại bạn vui quá. Mình phải đi rồi, hôm nào mình gặp tiếp nhé.”
• “Thôi mình không giữ bạn nữa. Cảm ơn bạn đã nói chuyện nhé.” (Câu này đặc biệt hiệu quả vì nó biến việc bạn rời đi thành một sự chu đáo dành cho họ.)

Những kỹ thuật được các nhà trị liệu phổ biến như phương pháp SAT (Sandwich, And, Thank) cũng theo logic đó: mở đầu bằng sự ấm áp (“Hôm nay vui thật”), nối bằng “và” thay vì “nhưng” (“và giờ mình phải về rồi”), rồi kết thúc bằng lời cảm ơn (“cảm ơn bạn đã dành thời gian”). Người kia ra về với cảm giác được trân trọng, không bị cắt ngang. Với những tình huống cuộc trò chuyện đã trở nên thực sự khó chịu, bài hướng dẫn thoát khỏi những tình huống khó xử có những cách rút lui dứt khoát hơn.

Khi nào cuộc gọi giả là nước đi đúng

Cả năm chiến thuật trên đều dựa vào khả năng lên tiếng của bạn. Nhưng có những lúc lời nói đơn giản là không hiệu quả. Người kia phớt lờ mọi tín hiệu. Hoàn cảnh khiến bạn không thể nói thẳng mà không gây chuyện. Hoặc bạn cảm thấy không an toàn và cần ngay một lý do để rời đi mà không ai thắc mắc.

Đó là lúc cuộc gọi giả phát huy giá trị. Ứng dụng cuộc gọi giả chạy ngay trên điện thoại của bạn và làm máy đổ chuông với một cuộc gọi đến như thật. Không có cuộc gọi nào đi qua mạng điện thoại và cũng chẳng có ai thực sự gọi; đó là một mô phỏng ngay trên máy. Bạn liếc màn hình, nói “Xin lỗi, mình phải nghe máy”, rồi bước đi. Sự ngắt quãng có vẻ hoàn toàn đến từ bên ngoài, vì vậy nó hiệu quả ở những lúc lời chào bằng miệng sẽ bị níu kéo.

Introscape (do chính chúng tôi làm, nên hãy coi đây là thông tin bối cảnh chứ không phải đánh giá trung lập) dùng CallKit gốc của Apple, nên cuộc gọi hiện trên màn hình khóa và trông y hệt cuộc gọi thật. Tính năng hữu ích nhất cho các cuộc trò chuyện là hẹn giờ: trước khi bước vào một tình huống mà bạn có thể cần rời đi, hãy đặt một cuộc gọi đến vào thời điểm cụ thể, trước tối đa 24 giờ. Khi đến lúc, điện thoại reo đúng hẹn và việc bạn rời đi trông hoàn toàn ngẫu nhiên. Bạn có thể soạn trước toàn bộ kịch bản cuộc gọi với công cụ tạo kịch bản cuộc gọi giả rồi mới dùng ngoài đời thật.

Vài nguyên tắc để dùng cuộc gọi giả cho khéo:

• Dùng làm phương án dự phòng, không phải nước đi đầu tiên. Hãy thử rút lui bằng lời trước. Cuộc gọi giả dành cho lúc lời nói đã thất bại.
• Dùng thật hiếm. Nếu buổi gặp mặt nào bạn cũng dùng, mọi người sẽ nhận ra quy luật.
• Chọn người gọi đáng tin. “Mẹ” hay “Phòng khám” khó bị nghi ngờ hơn một số lạ ngẫu nhiên.
• Chuẩn bị sẵn một câu nối tiếp. “Mẹ mình nhờ mình đi lấy đồ. Mình phải đi rồi, nhưng hôm nay vui lắm.” Ngắn gọn, ấm áp, xong.

Kết hợp tất cả lại

Những cách rút lui tốt nhất thường kết hợp hai hoặc ba kỹ thuật trên. Bắt đầu bằng thay đổi ngôn ngữ cơ thể để người kia chuẩn bị tâm lý. Báo trước thời gian để việc bạn rời đi là điều đã được biết trước. Rồi khép lại bằng hẹn nói tiếp (“lần sau mình nói tiếp nhé”), chuyển hướng (“bạn kể chuyện này cho Minh Anh nghe đi”), hoặc đơn giản là nói thật (“mình phải về rồi, cảm ơn bạn đã nói chuyện nhé”). Nếu mọi cách đều không ổn và bạn thật sự cần lối thoát, hãy để một cuộc gọi giả hẹn giờ làm thay bạn.

Nguyên tắc nền tảng luôn giống nhau: khiến người kia cảm thấy được trân trọng, không bị gạt đi. Một cuộc trò chuyện kết thúc trong sự ấm áp để lại ấn tượng tốt hơn một cuộc trò chuyện kéo dài đến khi cả hai âm thầm khổ sở. Kết thúc khéo léo không phải là bất lịch sự. Đó là sự tử tế dành cho cả hai người.